Yükleniyor...
Erdal Uzunoğulları

Erdal Uzunoğulları

kitapkurdu1967@hotmail.com

Düşünen ilk robot bir Türk idi..

25 Şubat 2014 Salı Saat 20:40

Sevgili dostlar bu haftada pek az kişinin bildiğini zannettiğim bir anekdottan bahsetmeye çalışacağım. Hadi hep beraber 1769 yıllarının Avusturya’sına gidelim. Macar asıllı Kempelen, Avusturya Kraliçesi Maria Theresa'nın maiyetinde bir dâhiydi.Baron Kempelen Viyana Sarayı'nda kraliçeye takdim ettiği makine, kaftanı ve sarığıyla, gerçek boyutlarda bir Osmanlı robotu olup, satranç oynuyordu!  Türk adıyla tanıtılan robot, satranç bilgisayarlarının atası, günümüz satranç şampiyonlarından Kasparov'un acımasız rakibi DeepBlue'nun ağa babasıydı!Üstelik Türk, ustası Baron Kempelen’ in makinenin içine monte ettiği bir mekanizma sayesinde birkaç kelime konuşabiliyordu, ama Almanca. Örneğin, oyunu bitiren son hamlesini yaparken, 'Şah!' değil de, 'Schach!' diyordu. Milletimizin adını taşıyan tarihin ilk satranç robotu 1807 yılında Viyana Sarayı'nda, Avusturya'yı savaş meydanında dize getiren Fransız Napolyon Bonapart'ı satranç masasında, Almanca 'Schach!' diyerek yener.İnsanlık tarihinin en çok konuşulan ve en uzun süreli ilgi uyandıran otomatını görenler arasında ünlü yazar Goethe de vardır.Dünyanın ilk hareket eden ve daha da önemlisi düşünen adam otomatı 2.Frederick ile satranç oynar ve Alman Kralı’nı herkesin gözü önünde bir güzel yener! Kempelen, satranç makinesi Türk’le Viyana Sarayı'nı fethettikten sonra Avrupa turnesine çıkar. Alman sosyetesinin hayranlığını kazanır, Paris ve Londra'da satranç turnuvaları tertipler. Rakip dayanmayan Türkün nasıl çalıştığını kimse anlayamıyordu. Satranç masasının içinde gerçek bir oyuncu olduğundan kuşkulananlar vardı, ancak kapağını kaldırdıklarında kimseyi bulamıyorlardı. Türk giysili robotun içine bir cüce yerleştirildiğine inananlar, kaftanın altında salt çarklarla işleyen bir mekanik aksamla karşılaşınca, iyice apışıyorlardı. Makinenin sırrını çözemeyip, Türkün doğaüstü güçlerle çalıştırıldığını düşünenler bile oldu. Kempelen’ in 1804 yılında ölümünden sonra, Türkü Johann adlı gezgin gösterici aldı ve Avrupa'daki panayırlarda sergiledikten sonra Amerika'ya götürdü. Satranç şampiyonu Türkün ilk gösterisi, 1825 yılında Broadway'de yapıldı. 1840 yılından sonra kendisine duyulan ilgi '1 dolar'a inince, Philadelphia'daki Çin Müzesi'nde korumaya alındı ve 1845 yılında çıkan yangına 'mat' olur... 70 yıl işleyen robot Türkün satranç masasında yendiği ünlüler arasında, Benjamin Franklin ve Edgar Allan Poe da vardı. Emekli olduktan sonra alevlere yenilen robotu yeniden yaratmak fikriyse, PadernbornHeinzNixdorf Müzesi sorumlusu Stefan Stein'da bir buçuk yüzyıl sonra hasıl oldu ve müze sorumlusu Bernard Fromme'la birlikte Türkün sırrını çözdüler, tıpkısının aynısını yaptılar.DeepBlue'nun atası Türk, mekanik aksamı olağanüstü tarihi bir otomat, ama elbette satranç oynayabilen mekanik bir beyinle donatılmamıştı ve tabii ki müthiş bir hileydi..Makinenin sırrını çözmek, Stefan Stein ve Bernard Fromme'un bir buçuk yılını aldı: ‘’Masanın içine gerçek bir satranç oyuncusu gizleniyordu. İlk zamanlar bu oyuncu Baron Kempelen'den başkası değildi. Daha sonra yardımcısı Anthon ve başkaları’’ Gizli oyuncuyu doğru yerde, yani masanın içinde arayanlar, kapağı açınca, içindeki oyuncu kapakla birlikte çalışan mekanizmayla alt bölmeye kaydırılıyordu. Gizli oyuncu, masanın içinde manyetik bir sistemle rakibin yaptığı hamleleri görebiliyor ve robot Türkün elini kolunu çalıştırarak karşı hamleyi yapıyordu.Sonuç olarak sevgili kitapkurtları çağdaş toplumlar satrancın önemini çok iyi kavramışlardır. Çünkü satranç oynayan çocuklarda, pozitif kişilik gelişimi, planlı hareket edebilme, Süratli, doğru ve çabuk düşünebilmeye yardımcı olmada ve olaylara doğru yorumlarla yaklaşabilme yeteneklerini geliştirmektedir.Bu kadar pozitif etkisi olan bir araç kesinlikle bir 'EĞİTİM ARACI'dır. Yeryüzünde başka hiçbir araç, bu kadar olumlu davranışların hepsini birden bireylere kazandıramaz! Saygılarımla…

Bu yazı toplam (776) defa okunmuştur
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/bizimdar/public_html/oyla.php on line 3

Yorum Ekle

Makale Yorumları ( 0 )

Bu Makaleye Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?